ilk çağın son misafiri

2 bin yıl geriye diyorsunuz ve insan ömrü ortalama 35 sene.. gözlerinizi bir samanlıkta açıyorsunuz. etrafta keçi sesleri, duman kokusu. dilinizi bilmeyen bir köyde, garip kıyafetlerinizle dikkat çekmişsiniz. şansınıza, bir çiftçi sizi evine alıyor. size sert bir ekmek ve et suyu veriyor. ekmeği ısırdığınızda dişiniz sızlıyor. şifacı, ağrı için kekik kökü uzatıyor. ‘iltihap kapmasın’ diye dua ediyorsunuz. çünkü antibiyotiğin bulunmasına 1900 sene kadar var..


ikinci gün;

sabah, çiftçi size bakır bir balta veriyor. ormandan ağaç kesmeye gidiyorsunuz. ilk vuruşta elleriniz kabarıyor. yarım saat sonra avuçlarınız kanıyor. öğle vakti, kuyudan buz kırıp su taşımaya çalışıyorsunuz. kova devrilince köylüler gülüyor. yaşlı bir kadın, ‘ipini böyle bağla’ diyerek gösteriyor. teşekkür etmek için başınızı eğiyorsunuz.  


üçüncü gün;

kesilen ağaçları köye taşımak gerekiyor. ‘tekerlek mi yapsak?’ diye düşünüyorsunuz. çiftçiye çizim yapıyorsunuz: tahta bir araba, dingiller. çiftçi omuz silkiyor: ‘bronz lazım, roma bile zor bulur’ demirci dükkânına bakıyorsunuz; bir tekerlek yapmak için köyün yıllık bronz stoğu gerekecek. hayal kırıklığıyla kütükleri sürüklemeye devam ediyorsunuz.  


dördüncü gün;

köy meydanında tüccarlar duruyor. ‘roma'dan şarap!’ diye bağırıyorlar. çiftçi, bir küp şarap için üç koyun veriyor. siz, ‘roma vergileri artıracak’ diye mırıldanıyorsunuz. kimse anlamıyor. akşam, çiftçi endişeyle anlatıyor: ‘roma orduları fırat'ı geçti. köylüler endişeli şekilde ateşin etrafında sessizce oturuyor.  


beşinci gün;

bir çocuk ayağını kapan tuzağına sıkıştırıyor. demirci, tuzak demirini kırıyor. şifacı, yaraya sarımsak ve bal sürüyor. siz, ‘mikrop kapmasın’ diye ellerinizi ovuşturuyorsunuz. çocuk ağlıyor ama köylüler rahat: ‘şifacı bilir,’ gece, dişiniz tekrar sızlıyor. kekik kökü çiğneyip uyumaya çalışıyorsunuz.  


altıncı gün;

köye bir gezgin geliyor. ‘denizin ötesinde yeni bir tanrı var!’ diyor. köylüler alay ediyor; ‘tanrılar roma'da!’sen, ‘isa’ diye mırıldanıyorsun. az ötede akdeniz kıyılarındaki yeni peygamberi çarmığa gerdiklerini anlıyorsun.. roma belası var bir de. başlarındaki cladius denen ibibik rahat vermiyor keşfedilmiş topraklara.



yedinci gün;

zamanla elleriniz nasır bağlıyor. su taşımayı öğreniyorsunuz. çiftçinin karısı, ekmeği sizin için ıslatıyor. artık dişiniz kanamıyor. diliniz hâlâ dönmüyor ama bir el işareti, bir bakış yetiyor. akşam, ateş başında otururken düşünüyorsunuz; roma yolları, antibiyotikler, uzay, cem karaca şarkıları.. hepsi gelecek ama insan açlığı, korkusu, bir tas suyu paylaşması hiç değişmeyecek.

çiftçi size bir kuru incir uzatıyor. yıldızlar altında yiyorsunuz. belki yarın roma askerleri gelir, belki persler. sizin için fark etmez. bu köyde öğrendiğiniz tek şey var; zaman ne kadar değişirse değişsin, insanın temel dürtüleri aynı kalıyor.

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

dolabımdaki medeniyet.

Resim
  merhaba, benim adım.. boş verin, ismim önemli değil. önemli olan, buzdolabımın en az 7 çeşit peynirle dolu olması. gravyer mi, kaşar mı koysam? diye beynimi kemiren soruyla güne başlıyorum. akşam olup da koltuğa çökünce, ‘cips yerini hangi peynir alsa?’ diye kendi içimde münazara başlatıyorum.  bana ‘peynir bağımlısı’ diyenlere kızıyorum çünkü bu bir bağımlılık değil, hayatı lezzetli yaşama sanatı.. şöyle düşünün; ilk insanlar sütü kaynatmayı unutup bırakmışlar, ertesi gün bakmışlar ki süt katılaşmış, ‘ben artık peynirim’diye isyan etmiş. medeniyet böyle başlamış zaten. antik mısır’da firavunlar, öbür dünyada kahvaltı yaparlar diye mezarlarına peynir koydurmuş. romalı askerler cebinden peynir çıkarıp ‘güç burada!’ diye slogan atmış. orta çağ’da keşişler, ‘günah çıkarmaktan sıkıldık, gelsin 500 çeşit peynir’ deyip manastırları mandıraya çevirmiş. tarih dersleri böyle olsa, herkes sınıfı geçerdi.   mesela vikingler, uzun deniz yolculuklarında tuzlu peyniri fıçılara doldur...
Devamı

büyüyünce evliya çelebi olacağım!

bir adam düşünün, osmanlının en renkli karekteri..gittiği her yerde sadece taşı, toprağı değil; insanların kahkahalarını, korkularını, dedikodularını da kaydetmiş. sarayları anlatırken, ‘şu köşede bir kedi yavrularını emziriyordu’ diye not düşecek kadar insan. bazen ‘bu kadar detayı nasıl hatırlıyor?’ diye şaşarsın, ama sonra anlarsın: o, sadece gezmemiş, yaşamış. evliya çelebi’yle aynı dönemde yaşasaydım, onu merakımla kuşatırdım. trabzon’da gördüğü o iki insan boyundaki balık gerçek miydi, yoksa denizcilerin anlattığı bir efsaneyi mi yuttu bize? ‘hocam, balığın fotoğrafını çekemedin mi hiç?’ diye sormaz mıydım? 50 yıl boyunca at sırtında, yayan, sırtında çul çuvalla dolaşmış. bugün biz instagram’da ‘burası neresi yaa?’ diye paylaşırken, o defterine ‘bugün erzurum’da ciğer yedim, ama hava o kadar soğuktu ki ciğer dondu, dişim kırıldı’ diye not düşmüş. ne acımasız bir dürüstlük! yıllar önce boğaz’da kız kulesi’ne bakarken, ‘acaba evliya burayı nasıl anlatmış?’ diye merak edip defterini...
Devamı

zeytin ve insan

iskenderiye kütüphanesi, alevler yükseldiğinde, dumanların arasından kaçan harfler akdeniz’in rüzgârına tutundu. persli bir geometri problemi, mısırlı bir şairin mısrası, yunanlı bir düşünürün ‘insan her şeyin ölçüsüdür’ sözü, anadolulu bir osmanlı mimarının kubbeleri hesaplayan defteri.. hepsi birbirine karıştı ve akdeniz’in rüzgarına tutunup dünyaya yayıldı. tıpkı bir zeytin çekirdeğinin toprağa düşüp filizlenmesi gibi.   gotlar roma’yı yağmalarken, o ağaç hâlâ dimdikti. pagan bir rahip yapraklarından sabun yaptı hristiyan bir keşiş, altında dua etti. bir göçmen, köklerine dokunup anılarını anlattı. sanki ağaç, homeros’un dilinden konuşuyordu; savaşlar geçer, insanlar değişir; açlığımız hep aynı kalır: bir gölge, bir ekmek, bir umut.  ve endülüs’teki bahçedeki o zeytin ağacının bir dalı ispanya’da filizlendi. ibn rüşd, aristo’yu arapçaya çevirirken, yahudi bir doktor hastalıkları muayene ediyor, hristiyan bir keşiş gökyüzünü çiziyordu ağacın gölgesi altında, ‘akıl dediğ...
Devamı